Met 2026 op de kalender en een geopolitieke situatie die in een jaar tijd compleet overhoop is gehaald, dreigt duurzaamheidsbeleid nog meer onder druk te komen.
Verduurzaming, ‘the green deal’, klimaatneutraal opereren, zero waste … Termen die de afgelopen jaren regelmatig langskwamen in onze reportages. Met 2026 op de kalender en een geopolitieke situatie die in een jaar tijd compleet overhoop is gehaald, dreigt duurzaamheidsbeleid nog meer onder druk te komen. Als andere landen milieubeleid aan hun laars lappen, hier minder of niet meer in investeren, terwijl er in Europa elk jaar een milieutandje bij moet, komt onze concurrentiepositie in gevaar. Die torenhoge energierekening hakt erin. Die is hier zelfs tot wel 4 keer zo hoog als in de VS. Daar hebben energie-intensieve sectoren hier behoorlijk last van. Je ziet nu ook dat met name de metaalsector en de chemie het voor hun kiezen krijgen. Hierbij speelt overigens ook afnemende wereldwijde vraag, ontmanteling van chemieclusters met nadelige gevolgen voor de productiecapaciteit hier en heftige concurrentie – lees goedkope productie – vanuit bijvoorbeeld India. Tel daar de importheffingenpolitiek van Trump bij op, en je hebt een recept voor stagnatie.
De farmacie en de voedingsmiddelenindustrie, die minder energie-intensief zijn, staan er wel beter voor. Er wordt dit jaar in elk geval door ING weer een lichte groei voorzien. Een procentje wellicht. Maar het begin is er. Voor het realiseren van de klimaatdoelstellingen is de chemie echter wel een heel belangrijke sector. Je ziet nu ook de overheid op dit punt minder druk op de ketel zetten. Verduurzamingsinitiatieven worden on hold gezet of eisen worden naar achteren geschoven. Begrijpelijk, maar niet bevorderlijk om aan te haken op de rijdende trein van de energietransitie. Die dendert door en vroeg of laat moeten die eisen voor klimaatneutraliteit behaald worden. Uitstel nu zal vermoedelijk kostenverhogend werken. Een inhaalslag maken is meestal niet de goedkoopste oplossing.
Op papier ziet het er wel allemaal mooi uit. We produceren fantastische MVO-rapporten met een prachtige milieuparagraaf. Dikke boekwerken, vol beloftes voor de toekomst. Maar als duurzaamheidsdoelen te ambitieus worden, is dit vaak het eerste waar een streep door gaat.
Voor de energietransitie spelen windparken op zee een cruciale rol. Er moeten er veel meer gebouwd worden, maar door de onzekere geopolitieke situatie is de animo om hier grootschalig in te investeren tanende. Niet eens zo lang geleden hoefde de overheid amper nog financieel bij te springen, maar subsidies zijn inmiddels weer nodig willen projectontwikkelaars de risico’s aandurven. Er zijn er echt heel veel van nodig om onze oliehonger te stillen. Immers, het gaat hier niet alleen om elektrificering van de industrie, maar ook om het produceren van hernieuwbare grondstoffen, zoals groene waterstof. Er draaien leuke projecten in onder meer Groningen, dus het kan, maar de schaalgrootte moet wel fors omhoog.
Wat kun je zelf doen aan vergroening van de processen? Het is een open deur, maar startpunt is een doortimmerde milieustrategie met duidelijke doelen. Mijn tip: begin eens met het inventariseren van de ‘quick wins’, ga daar je pijlen op richten. Dat vergt het goed in kaart brengen van je processen en hun milieuvoetafdruk; meten = weten, nietwaar? Kies liever één goed doel, maak daar beleid van, en laat alle afdelingen meedenken, zodat er intern draagvlak voor komt. Dat zet qua duurzaamheid zoden aan de dijk en spaart energiekosten en afval, zonder dat dit direct bakken met geld kost.
